Porady ogrodnicze, Rośliny owocowe

Borówka amerykańska – uprawa, odmiany, sadzenie, pielęgnacja, porady.

Borówka wysoka (Vaccinium corymbosum) – popularnie nazywana borówką amerykańską, dlatego że wywodzi się z Ameryki Północnej, gdzie rośnie w stanie naturalnym. Wraz ze wzrostem ludności i rozwojem miast rosło zapotrzebowanie na owoce leśne, które odznaczają się nie tylko walorami smakowymi, ale także – zdrowotnymi. Zaczęto więc przenosić ją ze środowiska naturalnego w inne miejsca, jednak początkowo z miernym powodzeniem.

Naukowe podstawy w uprawie borówki wysokiej zapoczątkował amerykański botanik dr Coville. Określił on wymagania glebowe tej rośliny, opracował sposoby jej rozmnażania oraz zaczął prowadzić selekcję najbardziej wartościowych roślin. Pierwsze plantacje założono w latach 20-tych XIX wieku w Ameryce Północnej i w Europie.

Najważniejsze cechy to plenność i pora dojrzewania owoców. Owoce mogą dojrzewać od połowy lipca do końca września, w związku z tym wyodrębniono 3 grupy odmian: wcześnie dojrzewające, o średniej porze dojrzewania i późno dojrzewające.

Pierwszą odmianą uprawną wyselekcjonowano z dzikiej rośliny, którą wprowadzono do uprawy w USA jako odmianę ‘Brooks’ w 1908 roku. Wkrótce znaleziono krzew borówki wysokiej wąskolistnej, odznaczającą się słabym wzrostem, ale wczesnym dojrzewaniem owoców i dużą wytrzymałością na mróz. Była to przyszła odmiana ‘Russell’. Te dwie odmiany stały się podstawą krzyżowań. W wyniku tych prac powstawało coraz więcej odmian. Do dzisiaj wyselekcjonowano aż 450 odmian.

W poniższym artykule zaprezentujemy Państwu cenne porady odnośnie sadzenia, pielęgnacji i uprawy krzewów borówki amerykańskiej.

Walory zdrowotne owoców borówki amerykańskiej

Duży popyt na owoce borówki wysokiej jest spowodowany niewątpliwie ich walorami smakowymi a zwłaszcza zdrowotnymi. Są one smaczne, soczyste, mają niewielką wartość energetyczną, bo zaledwie 61 kalorii (w 100g), ale zawierają wiele cennych składników, ważnych dla zapobiegania wielu chorobom lub pomocnych w walce z nimi, jeżeli już wystąpią.

Tak więc, jagody borówki wysokiej:
  • poprawiają wzrok i pracę oczu dzięki zawartości antocyjanów;
  • zapobiegają nadciśnieniu;
  • poprawiają pamięć, szczególnie u ludzi starszych, dzięki zawartości flawonoidów;
borówka amerykańska chandler

Fot. Borówka wysoka CHANDLER – owoce

  • obecność fitoestragonu blokuje działanie enzymów przyczyniających się do powstawania tzw. Nowotworów hormonozależnych, tj. nowotworów piersi, tarczycy, wątroby, zaś obecny w owocach kwas elagowy przeciwdziała rozwojowi nowotworów płuc, krtani, przełyku;
  • zawartość garbników wspomaga układ pokarmowy, gdyż działają one przeciwbakteryjnie i usuwają toksyny oraz szkodliwe produkty przemiany materii;
  • owoce zawierają dużą ilość witamin: C, B6, A, E, K oraz minerały: wapń, żelazo, magnez, fosfor, potas, sód, cynk;
  • w liściach borówki wysokiej zawarte są proantocyjanidyny, które zapobiegają marskości wątroby.

Należy pamiętać, że te wszystkie dobroczynne substancje są najbardziej aktywne w owocach surowych, a wszystkie przetwory osłabiają ich działanie. Najlepszą konserwacją jagód jest ich mrożenie.

Sadzenie, uprawa i pielęgnacja

W warunkach naturalnych w Ameryce Północnej borówka wysoka rośnie w lasach sosnowych, głównie w miejscach nieco obniżonych, na glebach dość wilgotnych, ale nie zalewanych, kwaśnych.

borówka amerykańska north country

Fot. Borówka wysoka NORTH COUNTRY w uprawie amatorskiej

Sadzenie krok po kroku:
  1. W uprawie amatorskiej najlepiej wykopać dołek o gł. 30-40 cm i zakwasić podłoże kwaśnym torfem.
  2. Umieszczamy sadzonkę w dołku. Wkładamy na taką głębokość, aby górna warstwa bryły korzeniowej została posadzona na równi z poziomem gruntu.
  3. Po zasypaniu prostujemy sadzonkę, ubijamy lekko ziemię i obficie podlewamy.
  4. Następnie wokół posadzonych krzewów kładziemy ściółkę z trocin lub kory drzew iglastych.
  5. Optymalny termin sadzenia krzewów borówki wysokiej to pierwsza połowa maja lub wczesna jesień.
  6. Krzewy sadzimy w rzędach w odległości od 0,8 m do 1,2 m od siebie.

Jest to roślina światłolubna, więc należy wybrać miejsce raczej nasłonecznione, gdyż w cieniu owocuje słabiej i później dojrzewa. Jest to co prawda roślina, która sama się zapyla, ale wyższe plony uzyskuje się z zapylenia krzyżowego, dlatego też lepiej jest posadzić w bliskiej odległości krzewy różnych odmian.

Wymagania

Podobne wymagania co do gleby mają wszystkie odmiany uprawne borówki wysokiej – powinna to być gleba kwaśna o ph 4,3 – 4,8, o dużej zawartości materii organicznej, wilgotne, a przy tym przewiewne i przepuszczalne.

Borówka wysoka ma niskie wymagania pokarmowe, dlatego też nie należy przesadzać z jej nawożeniem, ale jeżeli rosną w glebie o małej zawartości składników pokarmowych, to należy zastosować nawóz wieloskładnikowy z przewagą azotu, maksymalnie dwa razy w roku – przed kwitnieniem i w drugiej połowie czerwca, zaś jesienią można zastosować nawóz z przewagą potasu.

Pielęgnacja krzewów borówki amerykańskiej

Przy uprawie borówki ważne jest jej odpowiednie nawadnianie, szczególnie w okresach suszy wiosną i latem, gdyż brak wody powoduje, że rośliny słabo rosną i owocują. Pamiętać trzeba o tym, by podłoże było wilgotne, ale nie zalane, tzn. aby rośliny nie stały w wodzie, gdyż wówczas obumierają korzenie.

Choć borówka wysoka jest rośliną mrozoodporną, zimą wytrzymuje nasze mrozy do -30 stopni Celsjusza, to niebezpieczne dla jej kwiatów są wiosenne przymrozki. Przy kilkunastostopniowych przymrozkach w okresie wiosennym należy rośliny dość obficie zraszać.

borówka amerykańska pink lemonade

Fot. Nietypowy kolor owoców u odmiany PINK LEMONDE

Do zabiegów pielęgnacyjnych należy także cięcie roślin. Najlepiej wykonać je w okresie spoczynku rośliny, tj. luty, marzec. Pędy chore i złamane należy usuwać na bieżąco w ciągu całego roku. Sposoby cięcia zależą od odmiany rośliny. U odmian, które tworzą wyniosłą koronę należy wycinać pędy ze środka krzewu oraz oczywiście chore, zaś u odmian o pędach zwisających ku ziemi usuwać pędy zewnętrzne. Starsze rośliny powyżej 5 lat należy przyciąć całkowicie na wysokość 10-30 cm od powierzchni ziemi. Odmłodzone rośliny będą lepiej owocowały.

Odmiany borówki amerykańskiej

borówka amerykańska north country

Fot. Borówka wysoka NORTH COUNTRY

Ojczyzną borówki wysokiej są Stany Zjednoczone, stąd też zdecydowana większość opisanych odmian to odmiany amerykańskie. Obecnie kilka państw również prowadzi prace nad selekcją nowych odmian, które stają się coraz popularniejsze także u nas, jak np. odmiany australijskie czy nowozelandzkie. Ameryka Południowa, Afryka Południowa, Japonia, Chiny, a spośród krajów europejskich – Niemcy wyselekcjonowały własne odmiany.

Borówka wysoka jest nadal nową rośliną uprawną, ale cieszy się coraz większym zainteresowaniem wśród amatorów owoców jagodowych. W Polsce powstaje coraz więcej plantacji tej cennej rośliny ze względu na smaczne i zdrowe owoce, które mogą być dostępne w stanie surowym od wczesnego lata do później jesieni, a zimą możemy je spożywać w przetworach.

Nasza szkółka oferuje następujące odmiany borówki wysokiej w poszczególnych grupach:

Odmiany wczesne – owoce dojrzewają w 2 połowie lipca:
  • CHANTICLLER – cechuje się średnim wzrostem, krzew osiąga 1,6 m wysokości. Owoce również średniej wielkości – ok. 1,7 g, słodkie, lekko kwaskowate, o przyjemnym aromacie.
  • DUKE – krzew rośnie silnie do 1,8 m, liście ma duże, skórzaste. Owoce średniej wielkości, jędrne, okrągłe z małą blizną poszypułkową o winno-słodkim smaku. Z kilkuletniego krzewu można zebrać 5-8 kg owoców, czyli bardzo plenna odmiana.
  • EARLIBLUE – odznacza się silnym wzrostem, ma wzniesioną koronę, sztywne pędy. Owoce zebrane są w grona, duże lekko spłaszczone, jasnoniebieskie, smaczne z niewielką poszypułkową blizną.
  • HANNAH’S CHOICE – rośnie intensywnie do 2 m wysokości, ma wzniesiony pokrój. Owoce są duże – ok. 2 cm średnicy, słodkie.
  • PATRIOT – należy do roślin o średnim wzroście – osiąga ok. 1,2 m wysokości, nieco spłaszczona. Owoce są bardzo duże, owalne, jasnoniebieskie z małą blizną poszypułkową, bardzo aromatyczne.
  • SPARTAN – rośnie silnie do 2 m, ma wzniesiony pokrój, ale luźny. Owoce są duże z małą blizną poszypułkową, zaliczane do najsmaczniejszych. Z jednego krzewu można zebrać ok. 6 kg owoców.
Odmiany o średniej porze dojrzewania – owoce dojrzewają w sierpniu:
  • BLUECROP – cechuje ją silny wzrost do 2 m wysokości. Pędy wznoszą się do góry, liście wąskie o lekko skręconej blaszce. Owocuje obficie, jagody są duże, kuliste, lekko spłaszczone z małą blizną poszypułkową. Odmiana uprawiana najczęściej.
  • BLUEJAY – roślina o silnym wzroście. Pędy są wzniesione, ale lekko się rozkładają. Owoce średniej wielkości, odporne na pękanie.
  • BONUS – osiąga 1,5 m wysokości. Owoce są duże – ok. 3 cm średnicy, okrągłe, jasnoniebieskie, słodkie. Z jednej rośliny można zebrać ok. 6 kg owoców.
  • CHANDLER – krzew rośnie intensywnie, rozłożyście do 1,5 m wysokości. Cenna odmiana ze względu na plenność i duże owoce o średnicy 25-35 mm (największe owoce wśród dotychczasowych odmian). Wyróżnia się ponadto długim okresem zbioru jagód, który trwa od 4 – 6 tygodni, a z jednego krzewu można zebrać nawet do 8 kg owoców.
  • GOLDTRAUBE – rośnie dość intensywnie i osiąga ok. 1,5 m wysokości. Owoce ma duże i smaczne.
  • IVANHOE – osiąga 1,5 m wysokości, pokrój jajowaty. Owoce duże, lekko spłaszczone, jasnoniebieskie, zwarte w luźne grona, słodkie i smaczne.
  • NELSON – krzew rośnie silnie, dość gęsty, osiąga średnią wysokość – ok. 1,5 m. Owoce są duże, podobne do owoców odmiany ‘Spartan’. Zebrane są w luźne grona.
  • NORTH COUNTRY – najwolniej rosnąca odmiana borówki wysokiej, dorasta do 0,6 m wysokości. Owoce o średnicy ok. 1 cm, są bardzo ciemne, smaczne.
  • PINK LEMONADE – roślina o średnim wzroście, ale krzewy charakteryzują się licznymi pędami o lancetowatych, błyszczących liściach. Jest to ciekawa odmiana ze względu na barwę owoców, które w pełni dojrzałe są różowe. Owoce są bardzo słodkie, błyszczące. Odmiana ta trafiła na rynek 10 lat temu i wzbudziła przede wszystkim zainteresowanie u amatorów.
  • TORO – krzew rośnie intensywnie, pędy ma wzniesione. Owoce są bardzo duże, zebrane w długich gronach, dlatego przypominają winogrona. Są matowoniebieskie. Tę odmianę uważa się za bardzo dobrą.
Odmiany późno dojrzewające – owoce dojrzewają we wrześniu:
  • BLUEGOLD – krzew rośnie silnie, ale raczej bardziej na szerokość niż wysokość. Liście są skórzaste, ciemnozielone. Odmiana dość plenna, owoce są średniej wielkości, jasnoniebieskie i smaczne.
  • BRIGITTA BLUE – cechuje ją silny wzrost, zarówno na wysokość jak i szerokość. Odmiana dość plenna, o średniej wielkości owocach, które są lekko kwaskowate. Odmiana ta pochodzi z Australii, dlatego należy ją uprawiać tylko w najcieplejszych rejonach Polski.
  • DARROW – cechuje ją silny wzrost, liście ma małe, wąskie. Owoce są atrakcyjne ze względu na swoją wielkość – ok. 2,5 cm średnicy. Są jasnoniebieskie, nieco spłaszczone o winno-słodkim smaku.
  • ELLIOT – charakteryzuje się silnym wzrostem, ma zwarty pokrój. Liście są małe, grube, jasnozielone. Dość plenna odmiana. Owoce są średniej wielkości, pokryte popielatoszarym nalotem, o smaku słodko-winnym. Jest to najpóźniej dojrzewająca odmiana, bo owoce dojrzewają dopiero w 2. Połowie września.
  • ELIZABETH – cechuje ją silny wzrost, dorasta do 1,8 m wysokości i osiąga szerokość ok. 1 m. Liście mają barwę ciemnozieloną. Owocuje bardzo obficie, owoce kuliste, ciemnoniebieskie, słodkie.
  • RUBEL – to stara odmiana, wyselekcjonowana już na początku XX w. Rośnie intensywnie w górę, osiąga ok. 2 m wysokości. Jagody nie są duże, ale ze względu na późny okres dojrzewania może uzupełniać braki witamin i innych ważnych mikroelementów.

Podobne artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *